‘Als je een gebroken been hebt, ga je toch ook naar de dokter?’ …een zin die vaak gebruikt wordt als het gaat om psychische problemen. Een psychisch probleem is niet anders dan een gebroken been. Je hoeft de hulp niet te verdienen. Het hoeft niet eerst ernstiger te worden. Je bent geen aansteller. Je mag hulp vragen. Een waardevol denkbeeld waar menig mens bijna in was gaan geloven. Bijna,… tot de coronacrisis aanving.

Van de ene op de andere dag ben je ineens niet meer welkom met je gebroken been. Waar je jouw psycholoog eerst nog wekelijks een hand gaf en je veilig in haar kantoor voelde, was deze nu ineens achter de spreekwoordelijke geraniums beland…? Uit angst? Veiligheid? Gemak? Wat de reden ook was, je voelt je in de steek gelaten.

psychisch probleem

Een gebroken been online behandelen

‘Je hoeft je niet te schamen voor psychische problemen. Ze zijn niet anders dan fysieke problemen. Neem jezelf serieus!’ Goed verhaal, maar waarom werkt de gezondheidszorg zich tijdens deze crisis een slag in de risicovolle rondte en verschuilt een groot deel van de geestelijke gezondheidszorg zich veilig achter een beeldscherm? Is de psycholoog geen cruciaal beroep?

“De term cruciaal beroep wordt gebruikt voor beroepsgroepen die de samenleving draaiende houden. Hiervoor heeft de Rijksoverheid een lijst opgesteld. Voor psychologen geldt: niet alle psychologen oefenen een cruciaal beroep uit, maar wel als je als psycholoog werkt in de Zorg, Jeugdhulp en (Maatschappelijke) Ondersteuning.” bron: psynip.nl

Uit onderzoek via sociale media naar de manier van psychische hulpverlening tijdens de crisis blijkt dat van de 1240 deelnemers ruim 80% therapie ontvangt via (beeld)bellen. De meeste reacties hierover waren niet positief. Het (beeld)bellen werd met name als zeer ongemakkelijk en weinig persoonlijk ervaren, met als gevolg: Stagnatie van het proces, tijdelijk onderbreken van de behandeling en verslechtering van de psychische gesteldheid.

psychisch probleem
psychisch probleem corona

Regels van het RIVM

Deze negatieve ervaringen zijn uiteraard vervelend, maar wellicht momenteel even niet anders…? Dit is immers wat door het RIVM aan de geestelijke gezondheidszorg wordt geadviseerd. Toch?

“Fysiek open voor face-to-face behandeling waar mogelijk waar zowel patiënt als behandelaar dit wenselijk vinden. Binnen de ggz kunnen zorgverleners vaak wel voldoende fysieke afstand houden tot de patiënt. En binnen de vrijgevestigde setting komen veel minder mensen met elkaar in contact dan binnen een ggz-instelling.” aldus de Landelijke Vereniging van Vrijgevestigde Psychologen & Psychotherapeuten.

Face to face behandelen

Wat maakt dat de LVVP aanraadt waar mogelijk wél face to face te behandelen, maar dit in de praktijk maar nauwelijks gebeurt? Onderzoek toont aan dat het merendeel van de cliënten het liefst face to face behandeling ontvangt. Voor hen is dit hiermee wenselijk. Hoe komt het dat zo’n groot deel van de behandelaren dit blijkbaar niet wenselijk vindt?

Een deel van de oorzaak moet gezocht worden in ‘regels van de GGZ instelling’. Meerdere therapeuten gaven in het onderzoek aan face to face contact te willen behouden, maar hierin beperkt te worden door de zorginstelling waar zij in dienst zijn.

psychisch probleem

Veiligheid

Een ander deel van de oorzaak moet gezocht worden in zelfbescherming. Mogelijk heeft de psycholoog zelf klachten, heeft de cliënt klachten of behoort een van beiden of familie tot de risicogroep. Bovendien kan het zijn dat er in de praktijk niet de ruimte is om veilig 1,5 meter afstand tot elkaar te bewaren. Zo kunnen er nog meer veiligheidsredenen zijn. Verstandig en begrijpelijk dat er in deze situaties wordt gekozen voor andere vormen van therapie, zoals (beeld)bellen. Bij hogere nood zou eventueel gekozen kunnen worden voor een wandeling met afstand.

Financieel

Nog een ander deel van de oorzaak moet wellicht gezocht worden in de financiële hoek. Wat maakt dat de bakker op de hoek wel brood blijft verkopen, maar de psycholoog enkel online verkoopt? De inkomsten van de psycholoog lopen door, ook als er geen face to face gesprekken meer plaatsvinden, terwijl de bakker al zijn inkomsten ziet verdwijnen.

psychisch probleem

Ook de dame achter de kassa bij de Hema, die weliswaar niet eens een cruciaal beroep heeft, staat iedere ochtend weer trouw in de winkel om Jan en alleman van tompoucen te voorzien. Wat als Jan zijn Tompoucen deze maand niet in de winkel kan kopen? Dan moet hij het even doen met supermarkt -of online gebak. Geen Jan overboord.

Zwaar depressief

Wat als Jan, die zwaar depressief is, zijn therapie wekenlang moet missen? Dat is wel even andere koek. Dan is er wellicht wel een Jan overboord. Letterlijk en figuurlijk. Het beroep van psycholoog is niet zonder reden een cruciaal beroep. In tijden van coronacrisis is het natuurlijk heel goed en veilig als Jan voldoende heeft aan enkel online hulp, maar wat als dat voor hem niet voldoende, wenselijk is….?

Vertrouwen geschaad

Wat als het voor hem wenselijk is om de face to face gesprekken met zijn therapeut te behouden? Wat als de ruimte van de therapeut hier geschikt voor is en er verder geen gegronde bezwaren zijn om dit niet te doen? Moet Jan dit dan afdwingen? Maakt het eigenlijk nog uit wat Jan doet? Is het kwaad niet reeds geschied? Het vertrouwen dat de cliënt in de therapeut had, is hiermee waarschijnlijk al geschaad… In de steek gelaten.

psychisch probleem

Iedereen moet inleveren

Ik wil hiermee de geestelijke gezondheidszorg zeker niet over één kam scheren, aangezien ik mij terdege bewust ben van het feit dat er keihard wordt gewerkt om mensen de psychische zorg te bieden die zij nodig hebben. Bovendien zijn er ook veel mensen die wél baad hebben bij het beeldbellen en hier zeer dankbaar voor zijn. Terecht.

Ik begrijp dat er in deze tijden van crisis niet altijd de mogelijkheid is om cliënten de hulp te bieden die zij nodig hebben. Ieder mens moet tijdens deze crisis een stukje inleveren, dat hoort er helaas bij. Dat geldt niet alleen binnen de geestelijke gezondheidszorg, maar voor de gehele gezondheidszorg. Operaties worden uitgesteld, tandartsafspraken vervallen en fysiotherapie kan niet doorgaan. We moeten allemaal inleveren en accepteren.

Geen contactberoep

En toch blijft het knagen, want zijn voorgaande behandelingen wel vergelijkbaar met psychotherapie? Het gaat hier immers allemaal om behandelingen waarbij er sprake is van fysiek contact, terwijl de psycholoog in veel gevallen best 1,5 meter afstand van de cliënt kan bewaren. Waarom ziet in het merendeel (85%) van de situaties de psycholoog af van persoonlijk contact met cliënten, terwijl men in veel andere – minder noodzakelijke – situaties wel persoonlijk contact behoudt? Te denken valt aan: detailhandel, diergeneeskunde, openbaar vervoer, bouwsector, schoonmaaksector, makelaardij, marktsector en meer.

Voordelen van geen psychische hulp

Hoewel de crisis en het daaruit voortkomende eenzaamheidsvirus mentaal flink wat littekens kan achterlaten, kan het noodgedwongen missen van psychische hulp ook zijn voordelen hebben. Door de afhankelijkheid te doorbreken kunnen sommige mensen met psychische problemen erachter komen dat deze veel sterker zijn dan zij dachten. Afhankelijkheid wordt ingeruild voor onafhankelijkheid, wat het zelfbeeld bonuspunten oplevert en het leven leuker maakt. Deze ontwikkeling kan de mentale pandemie als gevolg van de crisis wellicht wat compenseren…


Meer informatie: ikvrouwvanjou@gmail.com
N.b. mijn eigen ervaring met mijn therapeut is gelukkig wél positief. Ik kon binnen no-time weer bij haar (face to face) terecht.